Michael is een film waar ik al geruime tijd naar uitkeek: een portret van misschien wel het grootste popicoon uit de muziekgeschiedenis, Michael Jackson. Voor mij persoonlijk is hij een jeugdidool – of, zoals ik het zelf graag omschrijf: een van die zeldzame helden die zowel toen als nu blijven voortleven. Wat me vooraf vooral opviel, was de hoeveelheid kritiek die deze film al had ontvangen. Critici bestempelden hem als ‘te veilig’ en ‘kritiekloos’, en veel recensenten vonden dat de film de controverses rond Michael Jackson grotendeels vermijdt. Het lijkt haast een nieuwe trend: de drang om controversiële aspecten expliciet in beeld te brengen. Maar maakt dat een film per definitie beter?

Neem bijvoorbeeld Titanic, dat eveneens geromantiseerd werd, of Bohemian Rhapsody, waarin de feiten en tijdlijn niet altijd accuraat zijn weergegeven. Er zijn talloze films die de werkelijkheid hebben ‘opgepoetst’ of naar hun hand hebben gezet. Mensen, we kijken een film, geen documentaire…

In mijn podcast sprak ik met Martijn, iemand met een indrukwekkende kennis van Michael Jackson. Daarin gaf ik aan dat mijn eigen kennis beperkt was, maar dat is slechts gedeeltelijk waar. Veel zit opgeslagen in mijn geheugen – soms als vage jeugdherinneringen – en zijn muziek draag ik nog altijd met me mee. Niet alles laat zich echter even makkelijk onder woorden brengen.

Ik ben 42 jaar en dus geboren in 1984, waardoor ik de jaren 90 bewust heb meegemaakt. Dat betekent overigens niet dat de jaren 80 volledig langs me heen zijn gegaan. Neem bijvoorbeeld het album Thriller uit 1982: hoewel dit vóór mijn bewuste herinneringen verscheen, heb ik die muziek volop in mijn jeugd ervaren. Natuurlijk is het album vandaag de dag nog steeds populair, maar ik doel hier vooral op de tijdsgeest en de immense impact die het destijds had. Uiteraard heb ik wel weer bewuster het album ‘Dangerous’ meegemaakt (1991, toen was ik 8).

Dan de film zelf. Jaafar Jackson maakt diepe indruk in de rol van Michael Jackson. Een schot in de roos om juist de neef van Michael (en Janet Jackson) voor deze rol te casten. ij weet zijn oom overtuigend neer te zetten, inclusief de kenmerkende zachte, hoge stem. Zijn acteerwerk, zang en dans zijn ronduit indrukwekkend. Aanvankelijk begreep ik dat, in tegenstelling tot Bohemian Rhapsody, waar alle nummers opnieuw waren ingezongen, Michael Jacksons originele stem te zijn gebruikt. Later bleek het om een combinatie van origineel materiaal en nieuwe opnames te gaan. Hoe dan ook: het moment waarop zijn muziek en stem door de bioscoopzaal galmen, bezorgde me kippenvel – alleen al daarom is het aan te raden deze film in Dolby te zien. De tijdlijn volgt grotendeels het ‘echte’ levenspad van Michael Jackson zoals het zich heeft voltrokken. Wat ik daarnaast erg sterk vond, is de opening van de film. Die doet denken aan de intro van Bohemian Rhapsody: de muziek zwelt al aan, het publiek juicht, en je hoort flarden van de zanger terwijl de gebruikelijke openingstitels en studiologo’s voorbijflitsen. Geen toeval overigens, want deze film deelt dezelfde producent als Bohemian Rhapsody.

Ik heb veel kritiek gehoord dat de film oppervlakkig zou zijn en (zoals eerder benoemd) te veel controversiële aspecten vermijdt. Daar ben ik het niet mee eens, al blijft dat natuurlijk een kwestie van perspectief. Want hoeveel van die momenten wil je eigenlijk zien in een biopic, en wanneer is het ‘voldoende’?

Is het terecht om de film als oppervlakkig te bestempelen, en klopt het dat de familie er een stevige invloed op heeft gehad? Voor een groot deel wel. De film was in feite al afgerond toen, vlak voor de première in Berlijn, naar buiten kwam dat de beschuldigingen van misbruik aanvankelijk wél in de film zaten, maar uiteindelijk zijn verwijderd. Volgens berichten zouden de nabestaanden van Michael Jackson daar een aanzienlijk bedrag voor hebben betaald.

Daar kun je van alles van vinden. Tegelijkertijd blijft het een feit dat deze beschuldigingen nooit juridisch bewezen zijn. Er zijn destijds schikkingen getroffen, afgehandeld door zijn management en betaald uit een verzekering. Michael wist hier blijkbaar in eerste instantie ook niets vanaf dat dit was gedaan. Ook betekent niet automatisch een schuldbekentenis. Zolang er geen definitief juridisch oordeel ligt, kun je je afvragen in hoeverre zulke elementen een plek móéten krijgen in een biografische film. Bovendien bestrijkt dit eerste deel van de film de periode tot 1988. De eerste grote, publieke beschuldigingen tegen Michael Jackson kwamen pas in 1993, met de zaak rond Jordan Chandler, die in 1994 buiten de rechtbank werd geschikt. Latere aanklachten volgden pas in 2003, waarna hij in 2005 werd vrijgesproken. In dat licht is het niet onlogisch dat deze kwesties geen prominente rol spelen in dit deel van het verhaal. Daar komt bij dat de vraag blijft wat het toevoegen van deze elementen nu daadwerkelijk bijdraagt. Michael Jackson is niet meer in leven en kan zich niet langer verdedigen, wat de afweging om dit al dan niet te verwerken alleen maar complexer maakt.

Voor mij werkt deze film vooral als een muzikale aangename, meeslepende kijkervaring – misschien nog wel het meest voor liefhebbers van Michael Jackson. Maar wat is een ‘echte’ fan eigenlijk? Bestaan er dan ook ‘onechte’ fans? Die discussie voelt voor mij wat gekunsteld. Houd je van zijn muziek, dan zit je hier goed. En als je biopics met een duidelijke Hollywood-signatuur kunt waarderen en daar geen moeite mee hebt, dan eveneens. Tegelijkertijd kan ik me voorstellen dat de film minder impact maakt als je niet met Michael Jackson bent opgegroeid.

Heb ik dan helemaal geen kritiek? Natuurlijk wel. Zo vind ik het jammer dat Janet Jackson en zijn zus Rebbie niet in de film voorkomen. De Thriller-scène was sterk, maar had uitgebreider gemogen, juist omdat dit een van zijn grootste hoogtepunten is. Ik begrijp dat niet alles erin past, maar ik had soms ook graag meer gezien van zijn creatieve processen: hoe nummers ontstaan, audities en brainstorms. Bij Thriller werd dat wel getoond (en erg goed), maar te kort wat mij betreft. Tegelijk is het logisch: er valt simpelweg zo ontzettend veel te vertellen over Michael dat tijd je grootste vijand hierin is.

Ondanks kritiek dat de film soms wat vlak zou zijn, zit er wel degelijk drama in. De rol van zijn vader komt sterk naar voren, overtuigend gespeeld door Colman Domingo (de maniertjes, zijn houding, en vooral de blikken en zijn ogen, subliem gespeeld). Ook Michael’s worsteling met vitiligo – een chronische huidziekte waarbij pigment verdwijnt – wordt aangestipt, al blijft dat wel vrij oppervlakkig. Thema’s als het zoeken naar een eigen identiteit en loskomen van zijn vader krijgen meer ruimte. Daarnaast komen ook ingrijpende momenten voorbij, zoals het ongeluk tijdens de Pepsi Tour waarbij zijn haar vlam vatte. Er is dus zeker geen gebrek aan inhoud.

Wat ook opviel, was de afwisseling met luchtigheid en een vleugje humor. Vooral zijn band met dieren zorgt voor leuke momenten—zoals met Bubbles de aap, maar ook de giraffe en de lama. Die scènes geven een menselijk beeld van hem, Michael had meer vertrouwen in dieren, dan soms in mensen (mede dankzij zijn vader). Wat mij betreft had zijn impact op MTV – vanaf het moment dat zijn videoclips werden uitgezonden – nog iets meer aandacht mogen krijgen. Dat werd nu slechts kort aangestipt met een chaotische, drukke scène in New York vol fans en stilstaand verkeer.

Richting het einde bouwt op naar zijn beslissing om na de Victory your (gesponsord door Pepsi) zijn eigen weg te gaan. Hij zou deze tour nog één keer doen, niet voor zijn vader maar voor zijn familie. De overgang naar 1988 was echt heel sterk gemonteerd en gaf echt kippenvel (tijdens de hele film komen de jaartallen groot in beeld, maar de overgang naar 1988 was pérfect ge-edit op de beat van de muziek). Wel voelt de sprong van zijn afscheidstour met de Jackson 5 naar zijn solo-optreden (de ‘Bad-tour’) in het Wembley stadion wat abrupt. Het lijkt erop dat hier bewust is geknipt, en voelt wat snel aan. Mogelijk gaat de volgende film (die al in productie is) verder waar dit deel is geïndigd met de ‘Bad-tour’ gevolgd door de Dangerous-era.

Ik kijk in ieder geval uit naar het tweede deel, waarin hopelijk de jaren 90 uitgebreid aan bod komen: de Dangerous-periode, iconische momenten (wellicht de balkon scéne, ontmoeting met Diana) en natuurlijk zijn hits uit die tijd.

Al met al is dit een geslaagd eerbetoon met hele sterke acteerprestaties. Ondanks de kritiek van de media (had niet anders verwacht), vind ik dat de makers een sterke film hebben neergezet. Meer dan de helft van de film bezorgde me kippenvel – en dat zegt meer dan genoeg.  Sterker nog, als recensent ga ik zelden een tweede keer naar dezelfde film, maar deze zie ik met alle plezier opnieuw in de bioscoop. Mijn volgende bezoek, dit keer in IMAX, staat al gepland!